به گزارش گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «گلستان ما»؛ استان گلستان به‌عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی کشور، ظرفیت گسترده‌ای در حوزه تعاونی‌های روستایی و تولیدی دارد؛ ظرفیتی که از مدیریت اراضی کشاورزی و منابع آب‌گرفته تا خرید محصولات، صنایع تبدیلی، ایجاد اشتغال و تنظیم بازار را در بر می‌گیرد.

بااین‌حال، فعالان این حوزه معتقدند تعاونی‌ها در کنار ظرفیت‌های گسترده، با چالش‌هایی همچون کمبود نقدینگی، مشکلات زیرساختی، ضعف برخی مدیریت‌ها و محدودیت‌های ناشی از سیاست‌گذاری‌ها نیز مواجه هستند به‌طوری‌که گاهی ظرفیت اسمی تعاونی‌های استان چندین برابر تعاونی‌های فعال می‌شود.

در همین راستا، میزگردی با حضور مظاهر لطفی‌نیا مدیر عامل اتحادیه شرکت‌های تعاون روستایی شهرستان گرگان  و «زین‌العابدین عرب ابویی» معاون نظام‌های بهره‌برداری تعاون روستایی گلستان برگزار کردیم تا درباره مهم‌ترین ظرفیت‌ها، چالش‌ها، نقش تعاونی‌ها در اشتغال و اقتصاد و همچنین میزان حمایت دولت از این بخش گفت‌وگو کنیم.

مهم‌ترین ظرفیت‌های تعاونی در گلستان چیست؟

مظاهر لطفی‌نیا، مدیر عامل اتحادیه شرکت‌های تعاون روستایی شهرستان گرگان : استان گلستان در حوزه کشاورزی، دام و طیور، تولید بذر، پنبه، برنج و صنایع تبدیلی ظرفیت‌های بسیار بزرگی دارد و تعاونی‌ها می‌توانند محور توسعه این بخش‌ها باشند. مهم‌ترین ظرفیت تعاونی‌ها، حضور مردم و مدیریت جمعی است. اگر مجمع قوی، سهام‌داران مطالبه‌گر و هیئت‌مدیره برنامه‌محور وجود داشته باشد، تعاونی می‌تواند در اقتصاد استان نقش‌آفرین باشد.

مدیرعامل تعاونی باید چابک، باانگیزه، دارای شم اقتصادی و اهل برنامه‌ریزی باشد. تعاونی بدون هدف‌گذاری و برنامه موفق نخواهد شد.

زین‌العابدین عرب ابویی، معاون نظام‌های بهره‌برداری تعاون روستایی گلستان: در حال حاضر ۲۰۲ تعاونی تولید روستایی در استان فعال هستند که بیش از ۲۰ هزار عضو دارند و حدود ۱۳۶ هزار هکتار از اراضی کشاورزی استان را پوشش می‌دهند.

همچنین ۷۸۵ هکتار آب‌بندان با ظرفیت ذخیره‌سازی حدود ۳۱ میلیون مترمکعب آب در اختیار تعاونی‌هاست که نقش مهمی در مدیریت منابع آب و افزایش بهره‌وری کشاورزی دارد.

شبکه‌های آبیاری، صنایع تبدیلی، کارخانه‌های شالی‌کوبی، سردخانه‌ها و مراکز سورتینگ نیز از دیگر ظرفیت‌هایی است که طی سال‌های اخیر در استان ایجاد شده است.

چرا برخی تعاونی‌ها موفق و برخی به تعطیلی کشیده می‌شوند؟

لطفی نیا: موفقیت تعاونی‌ها به ساختار مدیریتی آن‌ها بستگی دارد. اگر مجمع فعال نباشد، سهام‌داران مطالبه‌گری نکنند و هیئت‌مدیره ضعیف عمل کند، تعاونی به سمت رکود می‌رود. برخی شرکت‌ها برنامه، زیرساخت و انگیزه ندارند و همین موضوع باعث غیرفعال‌شدن آن‌ها می‌شود. اما تعاونی موفق، تعاونی‌ای است که مدیرعامل آن هدفمند کار کند و هر روز با برنامه وارد میدان شود.

عرب ابویی: اصل تعاونی بر پایه حضور مردم است. هر جا مردم در تصمیم‌گیری حضور داشته باشند و مدیریت به‌درستی انجام شود، نتایج مطلوب خواهد بود.

در مقابل، مشکلاتی مانند ضعف مدیریتی، نبود مشارکت اعضا، چالش‌های اجتماعی، کمبود آب و مسائل مربوط به توزیع نهاده‌ها می‌تواند عملکرد تعاونی‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهد.

البته اساس‌نامه شرکت‌های تعاونی بسیار کامل است و چارچوب‌های مشخصی برای شفافیت مالی، برگزاری مجامع و نظارت اعضا در نظر گرفته شده است.

تعاونی‌ها چه نقشی در اشتغال و اقتصاد گلستان داشته‌اند؟

لطفی‌نیا: تعاونی‌ها به‌ویژه برای جوانان استان نقش مستقیمی در اشتغال و اقتصاد داشته‌اند. هر جا که زیرساخت، هدف‌گذاری و برنامه وجود داشته، تعاونی توانسته در حوزه‌هایی مانند برنج، دام و طیور، تولید بذر و صنایع تبدیلی اشتغال ایجاد کند.

اگر اعتبارات و امکانات بیشتری به تعاونی‌های فعال واگذار شود، دولت نیز در تحقق اهداف اشتغال‌زایی موفق‌تر خواهد بود.

عرب ابویی: تعاونی‌های روستایی نزدیک‌ترین مجموعه خدماتی به کشاورزان هستند و در دورترین روستاهای استان نیز خدمات ارائه می‌کنند.

در حال حاضر بین ۶۷۰ تا ۷۰۰ نفر اشتغال مستقیم در تعاونی‌های استان ایجاد شده و با توسعه زیرساخت‌ها این ظرفیت قابل‌افزایش است.

هر میزان که بتوانیم اعتبارات بیشتری جذب کنیم، به همان نسبت امکان ایجاد زیرساخت و فرصت‌های شغلی جدید نیز فراهم خواهد شد.

قوانین و دولت تا چه میزان حامی تعاونی‌ها بوده‌اند؟

لطفی‌نیا: بزرگ‌ترین چالش تعاونی‌ها، نقدینگی است. برخی فعالیت‌ها نیز به‌صورت دستوری و تکلیفی انجام می‌شود که گاهی مشکلاتی برای تعاونی‌ها ایجاد می‌کند.

بااین‌حال، در برنامه هفتم توسعه و در دولت دکتر پزشکیان، حمایت‌های مناسبی از بخش تعاون صورت گرفت و تسهیلات ترجیحی و وام‌های یارانه‌دار به تعاونی‌ها اختصاص یافت.

این تسهیلات در بخش‌هایی مانند برنج، پنبه، دام و طیور، تولید بذر و صنایع تبدیلی هزینه شد و آثار مثبتی به همراه داشت.

عرب ابویی: در سال‌های اخیر تعامل خوبی میان تعاون روستایی گلستان، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، بانک‌ها و سازمان مرکزی تعاون روستایی شکل‌گرفته و همین موضوع باعث جذب اعتبارات قابل‌توجهی شده است.

سال گذشته بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان تسهیلات کم‌بهره برای خرید محصولات کشاورزی جذب شد که تأثیر مهمی در حمایت از کشاورزان داشت.

همچنین تعاون روستایی در دوران بحران‌ها و جنگ اقتصادی نیز نقش مهمی در تأمین و توزیع کالاهای اساسی ایفا کرد و حتی بخشی از ذخایر برنج استان به سایر استان‌ها ارسال شد.
 
 جمع‌بندی و پیشنهاد به دولت برای حمایت از تعاونی‌ها

لطفی نیا: اگر قرار است بخشی از اقتصاد کشور به بخش خصوصی واگذار شود، بهترین مسیر آغاز این کار، تعاونی‌های توانمند هستند.

دولت باید پروژه‌ها و فعالیت‌های کلیدی را به تعاونی‌های فعال، دارای شناسنامه و برنامه‌محور واگذار کند و تسهیلات کم‌بهره و نقدینگی موردنیاز را در اختیار آن‌ها قرار دهد.

عرب ابویی: تعاونی‌ها می‌توانند یکی از مهم‌ترین بازوهای توسعه کشاورزی و اقتصاد کشور باشند، اما لازمه آن، حمایت مستمر و هدفمند دولت است.

اختیارات بیشتر به استان‌ها، افزایش اعتبارات، توسعه زیرساخت‌ها و تقویت تعامل میان نمایندگان مجلس، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های تعاونی می‌تواند مسیر توسعه این بخش را هموار کند.

اگر این حمایت‌ها ادامه پیدا کند، تعاونی‌های روستایی می‌توانند نقش مهم‌تری در اشتغال، امنیت غذایی و توسعه پایدار استان گلستان ایفا کنند.

انتهای خبر/